آیت الله مجتهد شبستری در درس خارج‌فقه: لازم است یک وزارت خانه برای امر به معروف و نهی از منکر ایجاد شود

به گزارش دفتر آیت الله مجتهدشبستری، حضرت آیت الله محسن مجتهد شبستری(دام ظله) در درس خارج فقه خود که روز دوشنبه در حوزه علمیه آیت الله ایروانی برگزار شد با اشاره به آیه ۱۱۰سوره آل عمران، فرمودند: در اهمیت این فریضه این مقدار بس است که ملاک برتر بودن امت ها انجام امر به معروف و نهی از منکر بیان شده است. موضوع دیگر تأخر در تومنون بالله است، شاید وجه این باشد که ایمان به خدا در پرتو این دو فریضه بدست می یاید. اگر فردی بخواهد به مراتب ایمان برسد باید این فریضه را انجام دهد.

ایشان با اشاره به آیه‌ی ۱۰۴ سوره آل عمران، فرمودند: این آیه شریفه به نحو دیگر نیز بیانگر این موضوع است. آیت الله مجتهدشبستری ادامه دادند: امت از ماده «ام» به معنای سازمان یافته است یعنی یک جمعیت متحد، در اینجا به معنای «بَعض» است، اگر «مِن»  تبعیضیه شود به نظر می‌رسد تهافتی در این دو آیه نمایان می‌شود و با سوره والعصر نیز هم معنا است زیرا آیه‌ی آخر سوره والعصر به فریضه امر به معروف و نهی از منکر تفسیر می‌شود.

آیت الله مجتهدشبستری برای حل این تهافت ظاهری، بیان فرمودند: یک راه این است که بگوییم آیه‌ی اول به عموم مومنین اشاره دارد و آیه‌ی دوم به شئون حکومت  برمی‌گردد و در جامعه ما اینطور بیان می‌شود که تذکر لسانی مردم اگر منجر به کش‌‌‌مکش شد به نیروی انتظامی خبر داده می‌شود و این نیرو از ضابطین قوه قضاییه استفاده می‌کند.

معظم له فرمودند: آیه‌ی ۱۰۴ سوره آل عمران مربوط به حکومت و حاکمیت جامعه اسلامی است که حاکمیت باید ستادی در این زمینه داشته باشد و البته به نظر بنده لازم است یک وزارتخانه در این زمینه ایجاد شود اما فعلاً ستاد امر به معروف و نهی از منکر در این زمینه تشکیل شده است که متأسفانه این ستادها در استان‌‌‌ها آن طور که باید فعال نیستند.

کار فرهنگی کافی نیست

آیت الله مجتهدشبستری با انتقاد از عملکرد بعضی مسئولین فرمودند: اما برخی مسؤولان به قوه قهریه اعتقادی ندارند و فقط کار فرهنگی را مدنظر دارند که این کار کافی نیست. قرآن می فرماید«وَأَنْزَلْنَا الْحَدِیدَ فِیهِ بَأْسٌ شَدِیدٌ وَمَنَافِعُ لِلنَّاسِ وَلِیَعْلَمَ اللَّهُ مَنْ یَنْصُرُهُ وَرُسُلَهُ بِالْغَیْبِ ۚ إِنَّ اللَّهَ قَوِیٌّ عَزِیزٌ» باید توجه شود چون جریمه های نقدی اندک موثر نیست اگر شلاقی در این زمینه باشد آن خانم بدحجاب توبه خواهد کرد و دیگر با آن پوشش نامناسب وارد جامعه نمی‌شود.

عضو مجلس خبرگان رهبری، اظهار داشتند: در تفاسیر مختلف بیان شده داعیان به خیر علما و مبلغان هستند، آنهایی که به علم و شرایط لازم مجهز هستند و شاهد این مطلب آیه ۶۴ سوره مائده است« وَ قالَتِ الْیَهُودُ یَدُ اللّهِ مَغْلُولَهٌ غُلَّتْ أَیْدیهِمْ وَ لُعِنُوا بِما قالُوا بَلْ یَداهُ مَبْسُوطَتانِ یُنْفِقُ کَیْفَ یَشاءُ وَ لَیَزیدَنَّ کَثیراً مِنْهُمْ ما أُنْزِلَ إِلَیْکَ مِنْ رَبِّکَ طُغْیاناً وَ کُفْراً وَ أَلْقَیْنا بَیْنَهُمُ الْعَداوَهَ وَ الْبَغْضاءَ إِلى یَوْمِ الْقِیامَهِ کُلَّما أَوْقَدُوا ناراً لِلْحَرْبِ أَطْفَأَهَا اللّهُ وَ یَسْعَوْنَ فِی الْأَرْضِ فَساداً وَ اللّهُ لا یُحِبُّ الْمُفْسِدینَ» این آیه بیان می‌کند وظیفه‌ی علما است که امر به معروف و نهی از منکر را انجام دهند.

معظم له با اشاره به وظیفه‌ی علما بیان کردند: شاهد روایی این موضوع نیز در وسائل  الشیعه جلد ۱۶ باب چهارم آمده که پیامبر اکرم(ص) می فرمایند: «إذا ظهرت البدع فی أمتی فلیظهر العالم علمه، فان لم یفعل فعلیه لعنه اللّه‏» حضرت توجه می‌دهند؛ عالم در دین من باید مقابل بدعت را بگیرد.

عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام با انتقاد از برخی برنامه‌های فرهنگی فرمودند: برخی کنسرت‌ها که موسیقی سنتی نامگذاری می‌شود و رقص دخترهای بالغ مقابل نامحرمان در بعضی برنامه‌ها که حرکات موزون نامیده می‌شود! کارهای خلاف شرع و بدعت هستند و افراد متدین حداقل بایستی در این جلسات ننشینند.

علما نباید در مقابل منکر چشم پوشی کنند

تولیت مدرسه علمیه آیت الله ایروانی درباره‌ی وظیفه‌ی علما بیان کردند: امیرمومنان(ع) می فرمایند: و ما أخَذَ اللّه ُ عَلَى العُلَماءِ أن لا یُقارُّوا على کِظَّهِ ظالِمٍ، یعنی اگر نبود آنچه خداوند از علما پیمان گرفته که در مقابل ستمگری ها و پرخوری ها بایستند، من مهار شتر خلافت را کنار می‌گذاشتم. از این بیان استفاده می‌شود که وظیفه علما بسیار سنگین بوده و نباید مقابل منکر چشم پوشی کنند.

حضرت آیت الله مجتهدشبستری فرمودند: پیامبراکرم(ص) در روایتی که در تفسیر مجمع البیان ذیل آیه‌ی قرآن بیان شده است می‌فرمایند: «مَن أمَرَ بِالمَعروفِ و نَهى عَنِ المُنکَرِ فهُوَ خَلیفَهُ اللّه ِ فی الأرضِ و خَلیفَهُ رَسولِهِ و خَلیفَهُ کتابه» یعنی هرکس امر به معروف و نهی از منکر کند خلیفه‌ی خدا، رسول اکرم و قرآن است. جمع بین این حدیث با حدیث شریف اللهم ارحم خلفائی بیانگر این است که وظیفه‌ی علما امر به معروف و نهی از منکر است.

آیت الله مجتهدشبستری با اشاره به توجیه و تفسیر دوم از آیه‌‌ی ۱۰۴ سوره آل عمران، فرمودند: یک موضوع را شیخ محمد عبده بیان داشته است که اگرچه از اهل سنت است ولی نکات لطیفی بیان کرده است، ایشان در جلد چهارم المنار می‌گوید در دو سطح امر به معروف و نهی از منکر انجام می‌پذیرد، یک مرحله در داخل جامعه اسلامی و مرحله‌ی دوم در خارج از جامعه اسلامی است، در سطح اول نیز دو نوع وجود دارد، یک نوع معمولی امر و نهی وجود دارد و نوع دوم از سوی مسوولان و افرادی که دارای امکانات و شرایط هستند.

ایشان ادامه دادند: گاهی نیز در همان سطح اول احتیاج به مقدمات است، باید از ابزارهایی مانند صداوسیما استفاده کرد. آیه «کنتم خیر امتی» نیز به همین مساله اشاره دارد. افراد معمولی در حد خود و افراد باسواد نیز در حد معلومات خود باید بیانگر موضوع شوند.

آیت الله مجتهد شبستری(دام ظله) با اشاره به تفسیر المنار، فرمودند: شاید آیه «و لتکن منکم اُمّه یدعون إلی الخیر و یأمرون بالمعروف و ینهون عن المنکر و اُولئک هم المفلحون» مربوط به دعوت جهانی باشد. محمد عبده هشت شرط را برای دعوت کننده به اسلام در سطح جهانی بیان می‌کند، ابتدا می گوید، العلم تام بما یدعون علیه، یعنی آمر به معروف باید از علم کافی برخوردار باشد، و «یجب علم به قرآن و العلم به سنه و سیره النبی»که ما سیره اهل بیت را هم اضافه می‌کنیم.

ایشان افزودند: شرط دوم داشتن علم تاریخ است و آمر به معروف باید علم به تاریخ داشته باشد.علاوه بر این علم تقویم بُلدان یا علم جغرافیا نیز بداند. شرط دیگر «علم النفس» است، باید روانشناسی بداند، شرط پنجم این است که علاوه بر اینکه عالم به علم اخلاق باشد، متخلق به اخلاق الهی نیز باشد،و شرط ششم «العلم السیاسی» است، یعنی آشنا به مسائل سیاسی باشد.

معظم له ادامه دادند: شرط هفتم این است که باید علم به لغات دیگر داشته باشد، علم به دیگر زبان‌ها بسیار مهم است، امروز به مبلغانی احتیاج است که به زبان‌های مختلفی مسلط باشند ولی متأسفانه طلاب کمی به زبان دیگر کشورها مسلط هستند. شرط آخر هم معرفت به ملل و امم و مذاهب دیگران است، باید علم به عقائد دیگر مذاهب داشته باشد.

آیت الله مجتهدشبستری فرمودند: پیامبراکرم(ص) به سلطان های دیگر نامه نوشتند، پیامبر به سلطان حبشه نامه نوشته و مبلغ فرستادند و او مسلمان شد و این نامه ها موثر بود. امام خمینی(ره) نیز در زمان حیات به گورباچف نامه نوشتند؛ رهبری به جوانان غربی نامه نوشتند که به متن و سنت اصلی اسلام توجه داشته باشند. اگر مبلغ واجد شرایط داشته باشیم دنیا تشنه‌ی اسلام است اما مبلغ به اندازه‌ی کافی برای دیگر کشورها وجود ندارد.