‏فصل اول؛ سبک تشکیل خانواده در اسلام

  • گفتار اول
  • خانواده در اسلام
  • دین مقدس اسلام در مورد ازدواج و تشکیل خانواده تأکیدات فراوان دارد و خداوند متعال در قرآن کریم می‌فرماید: «وَمِنْ آيَاتِهِ أَنْ خَلَقَ لَكُم مِّنْ أَنفُسِكُمْ أَزْوَاجًا لِّتَسْكُنُوا إِلَيْهَا وَجَعَلَ بَيْنَكُم مَّوَدَّةً وَرَحْمَةً؛ و از نشانه‏هاى او اينكه از [نوع] خودتان همسرانى براى شما آفريد تا بدانها آرام گيريد و ميانتان دوستى و رحمت نهاد.» آیه شریفه به این نکته اشاره دارد که خداوند ازدواج را مایه آرامش انسان‌ها قرار داده است.
  • پیامبر (ص) نیز در مورد ازدواج و تشکیل خانواده می‌فرمایند: «ما بُنِيَ في الإسلامِ بِناءٌ أحَبَّ إلى اللّه ِعزّوجلّ وأعَزَّ مِنَ التَّزويجِ؛ هيچ بنايي در اسلام نزد خداوند محبوب‌تر عزيزتر از ازدواج نيست»
  • گفتار دوم
  • ازدواج
  • در ادامه در رابطه با به تحکیم پایه‌های خانواده با سبک زندگی اسلامی و اهمیت و فواید ازدواج به استناد آیات و روایات مطالبی بیان شد که در سه محور خلاصه گردید:
  • ازدواج‌ها: به هنگام ، آسان و بدون تجملات و پایدار باشد.
  • موانع و مشکلات ازدواج ازجمله عدم داشتن مسکن مستقل و بیکاری از موانع اصلی ازدواج به شمار می‌رود که این مشکلات باید باهمت مردم و یاری مسئولان  حل گردد.
  • در مورد مشکل مسکن باید خانواده‌ها توقع داشتن مسکن مستقل از جوانان را نداشته باشند و با برگشتن به فرهنگ ایرانی اسلامی‌مان و اسکان در کنار والدین ولو به‌طور موقت، به جوانان اجازه دهند تا آسان‌تر تصمیم به تشکیل خانواده بگیرند.
  • دیگر راهکار حل معضل مسکن اجاره دادن خانه‌های مسکونی خالی است که صاحبان آن به خاطر مصالحی از اجاره دادن آن منازل خودداری می‌کنند .پیامبر اکرم (ص) دراین‌باره می‌فرمایند:« مَنْ كانَتْ لهُ دارٌ فَاحْتاجَ مؤمنٌ الي سُكْناها فَمنعَهُ إياها قالَ اللهُ عزَّوجلَّ يا مَلائِكتي أبَخِلَ عَبْدي علي عبدي بِسُكني الدّار الدُّنيا و عزَّتي و جلالي لا يسْكُنُ جَناني أبداً؛ كسي كه خانه‌ای دارد و مؤمني به اقامت در آن نيازمند باشد بااین‌حال او را از اقامت در آن خانه محروم كند خداي عزّوجلّ به فرشتگانش خطاب می‌کند: اي فرشتگان من! چرا اين بنده از واگذاری خانه‌اش به بنده ديگرم بخل ورزيد؟ به عزّت و جلالم سوگند كه او هرگز ساكن بهشت من نخواهد شد.»
  • گفتار سوم
  • تربیت فرزندان
  • در هر زمان تربیت اولاد از اهمیت فوق‌العاده‌ای برخوردار است خصوصاً در عصر ما که امواج توفنده فساد از درودیوار جامعه فرومی‌ریزد و ما در مقابل تهاجم فرهنگی مبتذل غرب قرارگرفته‌ایم.
  • باید توجه داشته باشیم که غرب فرزندان ما را مورد هدف قرار داده پس بر ماست تا باتربیت فرزندان خود به سبک اسلامی ، توطئه دشمنان را خنثی نماییم و اجازه ندهیم فرهنگ مبتذل غربی بر روی فرزندان ما تأثیر گذارد.
  • تربیت اولاد باید در متن زندگی والدین باشد و آن را به حاشیه نرانند و همان‌گونه که برای کار و امور روزمره خود وقت صرف می‌کنند برای تربیت فرزندان نیز  وقت و انرژی صرف نمایند.
  • خداوند در قرآن مجید می‌فرماید: «يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنوا قُوا أَنفُسَكُم وَأَهليكُم نارًا وَقودُهَا النّاسُ وَالحِجارَةُ عَلَيها مَلائِكَةٌ غِلاظٌ شِدادٌ لا يَعصونَ اللَّهَ ما أَمَرَهُم وَيَفعَلونَ ما يُؤمَرونَ؛ ای کسانی که ایمان آورده‌اید خود و خانواده خویش را از آتشی که هیزم آن انسان‌ها و سنگ‌هاست نگه‌دارید؛ آتشی که فرشتگانی بر آن گمارده شده که خشن و سختگیرند و هرگز فرمان خدا را مخالفت نمی‌کنند و آنچه را فرمان داده‌شده‌اند (به‌طور کامل) اجرا می‌نمایند!»
  • نقش محیط در تربیت
  • محیط در تربیت انسان‌ها نقش مؤثری دارد  و همیشه این سؤال در طول تاریخ مطرح بوده که آیا محیط انسان را می‌سازد ، یا انسان است که محیط را به وجود می‌آورد و آن را تغییر  می‌دهد؟
  • برای پاسخ به این پرسش باید گفت برخی از افراد جامعه هستند که مانند ائمه و انبیای الهی بااینکه در محیط جهالت و بت‌پرستی قرار داشتند، از جامعه و محیط تأثیر نپذیرفته و با عزمی راسخ دست به تغییر ایجاد اوضاع جامعه زده و محیط را پاک‌سازی نمودند. افرادی نیز در جامعه وجود دارند که از محیط متأثر گشته و با آن همسو می‌گردند و از خود اراده‌ای ندارند. پس وجه سوم را باید در نظر گرفت یعنی هم انسان‌ها بر محیط اثر می‌گذارند و هم محیط بر نحوه ی رفتار افراد تأثیر می‌گذارد.
  • مراد از محیط یعنی آنچه انسان را احاطه می‌کند  خانه، بازار، خیابان، مدرسه و دانشگاه و محیط شهر و کشور و بلکه بالاتر از آن اوضاع عمومی جهان را می‌توان محیط در نظر گرفت.
  • بعد از محیط خانواده مهم‌ترین محیطی که در تربیت فرزندان نقش تأثیرگذاری دارد، محیط مدرسه است و بنابراین مسئولین مدارس به‌ویژه معلمین باید با رفتار خود موجبات تربیت اسلامی در کودکان را فراهم آورند. به‌طور مثال معلمین با حضور در نماز جماعت و رعایت حجاب و حدود اسلامی و پرهیز از غیبت و دروغ می‌توانند به‌طور عملی آموزه‌های دینی را به فرزندان جامعه آموزش دهند.
  • گفتار چهارم
  • عنصرمحبت در خانواده
  • یکی از مباحثی که در زندگی فردی و اجتماعی از اهمیت و جایگاه خاصی برخوردار است، مسئله محبت است. محبت جزو نیازهای اساسی و حیاتی انسان است چنانچه این نیاز به‌صورت واقعی تأمین نشود به عقیده روانشناسان باعث پیدایش اضطراب روحی و روانی می‌شود.
  • همان‌طور که تنوع تغذیه و یا سوءتغذیه بیماری‌ها و امراض خطرات جدی را برای انسان پدید می‌آورند، اگر مسائل روحی و روانی انسان مورد شناسایی قرار نگیرد یا از مسیر درست تأمین نگردد موجب بروز عقده‌های روانی خواهد شد.
  • مسئله محبت آن‌قدر در ابعاد مختلف زندگی انسان اهمیت دارد  که خداوند متعال دین را وسیله تأمین محبت واقعی برای انسان قرار داده است و حضرت محمد (ص) در این مورد فرموده‌اند: « هل الدين الاّ الحبّ؟ و هل الايمان الاّ الحبّ و البغض؟؛ آيا دين غیراز محبت و آیا ايمان چيزي غير از حبّ و بغض است؟»
  • آثار مثبت نیکی و محبت به پدر و مادر :
  •  طول عمر
  • همانطور که طول عمر اثر صله رحم، شمرده می‌شود روایات اسلامی این اثر را برای نیکی به والدین نیز ذکر نموده اند.
  • پبامبراکرم (ص) فرمودند: «کسی که طولانی شدن عمر و توسعه رزق را دوست دارد به پدر و مادر خود نیکی کند و صله رحم نماید.»
  • و نیز رسول خدا (ص) می‌فرماید: «در خواب مردی از امتّم را دیدم که فرشته مرگ برای قبض روح او حاضر شده بود اما او با نیکی به والدین خود آن فرشته را از ماموریتش منع کرد.»
  •  فراوانی روزی
  • در روایتی از امام صادق (ع) آمده است: «هر کسی نیکی به والدین نماید هرگز در زندگی به فقر مبتلا نخواهد شد.» اما مهمترین خاصیت صله رحم آسانی حساب قیامت است.
  • گفتار پنجم
  • امر به معروف و نهی از منکر مظهر محبت
  • در مورد محبت در جامعه می‌توان به خیرخواهی و نصیحت  اشاره کرد که بنابراین فریضه امر به معروف از مهم ترین وظایف انسان‌ها نسبت به هم به شمار می‌آید.
  • فریضه امر به معروف و نهی از منکر تنها در تذکرات افراد عادی نسبت به بعضی گناهان جزئی خلاصه نمی شود، بلکه قیام بر ضد حکومت ستمگر و تلاش برای اصلاح ساختار سیاسی جامعه و تشکیل حکومتی بر اساس حق و قرآن نیز از مصادیق امر به معروف و نهی از منکر است. هرگاه در جامعه ای این فریضه مهم اجرا نشود و افراد در قبال پیاده شدن این امر خطیر احساس مسئولیت نکنند، مرگ آن جامعه حتمی خواهد بود.
  • امام صادق (ع) می‌فرمایند:«الایمانُ عَمَلٌ کُلُّهُ وَ القَولُ بَعضُ ذَلِکَ العَمَل ؛ ایمان همه‌اش عمل است و قول هم یکی از اعمال است.»