جلسه اول درس خارج ایت الله شبستری در سال جدید برگزار شد.

عضو مجلس خبرگان رهبری

به گزارش دفتر آیت‌الله مجتهدشبستری، آیت الله محسن مجتهد شبستری(دام‌ظله) عضو مجلس خبرگان رهبری و تولیت حوزه علمیه آیت الله ایروانی(ره) در درس خارج فقه خود که روز یکشنبه در مدرسه علمیه آیت الله ایروانی برگزار شد، فرمودند: در باب امربه معروف و نهی از منکر مباحث را می‌توان در پنج فصل خلاصه کرد، فصل اول در اهمیت این فریضه بوده که بیان می‌شود این موضوع نسبت به احکام دیگر اهمیت بیشتری دارد، فصل دوم به وجوب برمی گردد که آیا این وجوب عینی است یا کفایی است؟، فصل سوم راجع به شرایط امر و نهی است و بحث چهارم راجع به مراتب و در انتها مفهوم معروف و منکر مطرح می شود.

معظم له با طرح این سوال که آیا مفهوم معروف و منکر گستردگی فراوان دارد یا خیر، گفت: می‌توان از آیات و روایات استفاده کرد که مفهوم معروف و منکر گسترده است.

آیت الله مجتهد شبستری با اشاره به فصل اول این بحث، افزودند: اهمیت این فریضه نسبت به فرائض دیگر بیشتر است زیرا این مبحث زمینه اجرای دیگر فرائض الهی را نیز فراهم می کند.

عضو مجلس خبرگان رهبری با اشاره به اهمیت این فریضه، فرمودند: در متون دینی و در کلام فقها(امر به معروف و نهی از منکر) به عنوان اسمی الفرائض مطرح شده است، امام خمینی(ره) در تحریرالوسیله می‌فرمایند: «و هما من أسمی الفرائض و أشرفها، و بهما تقام الفرائض، و وجوبها من ضروریات الدین». براساس روایتی که در جلد شانزدم وسائل الشیعه از پیامبراکرم(ص) نقل شده است که حضرت می فرمایند« یَکُونُ‏ فِی‏ آخِرِ الزَّمَانِ‏ قَوْمٌ‏ یُتَّبَعُ فِیهِمْ قَوْمٌ مُرَاءُونَ یَتَقَرَّءُونَ وَ یَتَنَسَّکُونَ حُدَثَاءُ سُفَهَاءُ لَا یُوجِبُونَ أَمْراً بِمَعْرُوفٍ وَ لَا نَهْیاً عَنْ مُنْکَرٍ إِلَّا إِذَا أَمِنُوا الضَّرَرَ یَطْلُبُونَ لِأَنْفُسِهِمُ الرُّخَصَ وَ الْمَعَاذِیرَ یَتَّبِعُونَ زَلَّاتِ الْعُلَمَاءِ وَ فَسَادَ عَمَلِهِمْ یُقْبِلُونَ عَلَى الصَّلَاهِ وَ الصِّیَامِ وَ مَا لَا یَکْلِمُهُمْ فِی نَفْسٍ وَ لَا مَالٍ وَ لَوْ أَضَرَّتِ الصَّلَاهُ بِسَائِرِ مَا یَعْمَلُونَ بِأَمْوَالِهِمْ وَ أَبْدَانِهِمْ لَرَفَضُوهَا کَمَا رَفَضُوا أَسْمَی الْفَرَائِضِ وَ أَشْرَفَهَا إِنَّ الْأَمْرَ بِالْمَعْرُوفِ وَ النَّهْیَ عَنِ الْمُنْکَرِ فَرِیضَهٌ عَظِیمَهٌ بِهَا تُقَامُ‏»
ایشان در تفسیر این روایت، فرمودند: این جمعیتی که در آخر زمان این صفت را دارند که اگر نماز به دیگر مسائل آنان ضرر بزند نماز را ترک می‌کنند، «کما رفضو اشرفها» همانطور که ترک کردند «اسمی» را، «آسْمَی» یعنی فریضه ای که والاترین فرائض است.

آیت الله مجتهد شبستری با اشاره به شواهد روایی و قرآنی در اهمیت فریضه امر به معروف و نهی از منکر، بیان داشتند: در نهچ البلاغه و در کلام قصار شماره۳۷۳، داریم« و ما اعمال البر کلها و الجهاد فی سبیل‌اللَّه عند الامر بالمعروف و النهی عن المنکر الا کنفثه فی بحر لجی.» هیچ کدام از اعمال نیک حتی جهاد فی سبیل الله در برابر امر به معروف و نهی از منکر نیست مگر قطره ای در برابر دریا، این تعبیر بسیار تکان دهنده است.

معظم له افزودند: سکوت سبب می شود احکام اسلام پایمال شود، در برخی روایات داریم پایداری شریعت به اجرای امربه معروف و نهی از منکر بستگی دارد و لذا بر جهاد نیز مقدم است.

عضو مجلس خبرگان رهبری با اشاره به حدیث شریف دیگری که در جلد شانزدهم وسائل الشیعه از پیامبراکرم(ص) نقل شده است، فرمودند: رسول خدا فرمود؛ «ان الله عزوجل لیبغض المومن الضعیف الذی لا دین له»و از این استفاده می‌شود که مبغوض‌ترین چیز در پیشگاه خداوند ترک امر و نهی است، خداوند فرد مومنی که دین ندارد را مورد غضب قرار می‌‌دهد، حال سوال اینجاست که مومن ضعیف و بی‌دین کیست؟! رسول اکرم می فرمایند« و ما المومن الضعیف الذی لا دین له قال الذی لا ینهی عن المنکر» یعنی مومن ضعیف و بی‌دین آن فردی  است که امر به معروف و نهی از منکر نمی‌کند.

ایشان در ادامه فرمودند: در روایتی دیگر می خوانیم؛ ان الله یبغض المؤمن الضعیف الذی لا زِبرَ لَهُ، وقال: هو الذی لا ینهى عن المنکر» «زبر» به معنی عقل است و برخی آن را لاصبرله معنی کرده اند، خداوند دشمن می داند آن مومنی که صبر ندارد، و حضرت می فرمایند؛ فردی که امر  به معروف و نهی از منکر نمی‌کند؛ مورد غضب الهی قرار می گیرد.
آیت الله مجتهدشبستری با اشاره به آیات الهی در باب امر به معروف و نهی از منکر، فرمودند: در آیه هفتادویک سوره مبارکه توبه داریم؛« وَ الْمُؤْمِنُونَ وَ الْمُؤْمِناتُ بَعْضُهُمْ أَوْلِیاءُ بَعْضٍ یَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ یَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْکَرِ وَ یُقیمُونَ الصَّلاهَ وَ یُؤْتُونَ الزَّکاهَ وَ یُطیعُونَ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ أُولئِکَ سَیَرْحَمُهُمُ اللَّهُ إِنَّ اللَّهَ عَزیزٌ حَکیمٌ» در اینجا امرو نهی مقدم شده بر دیگر احکام الهی: با اینکه امر بخشی از اوامر الاهی است اما در پایان آیه به اطاعت رسول و خدا اشاره شده و در اینجا تقدم خاص بر عام است.

تولیت مدرسه علمیه ایت الله ایروانی(ره) با اشاره به آیه «الْمُنَافِقُونَ وَالْمُنَافِقَاتُ بَعْضُهُم مِّن بَعْضٍ ۚ یَأْمُرُونَ بِالْمُنکَرِ وَیَنْهَوْنَ عَنِ الْمَعْرُوفِ وَیَقْبِضُونَ أَیْدِیَهُمْ ۚ نَسُوا اللَّهَ فَنَسِیَهُمْ ۗ إِنَّ الْمُنَافِقِینَ هُمُ الْفَاسِقُونَ» گفت: در اینجا بیان می شود همه منافقان مانند هم هستند که یکدیگر با به منکر دعوت می کنند و  یکدیگر را از معروف نهی می‌کنند.

عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام با اشاره به آیه ۱۱۰ سوره آل عمران، گفت: براساس آیه «کُنْتُمْ خَیْرَ أُمَّهٍ أُخْرِجَتْ لِلنّاسِ تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَتَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْکَرِ وَتُؤمِنُونَ بِاللّه‏ِ وَلَوْ آمَنَ أَهْلُ الْکِتابِ لَکانَ خَیْراً لَهُمْ مِنْهُمُ الْمُؤمِنُونَ وَأَکْثَرُهُمُ الْفاسِقُونَ» ملاک بهترین امت ها بودن انجام امربه معروف و نهی از منکر است.

آیت الله‌ مجتهدشبستری افزودند: در آیه بعدی می فرماید از میان شما یک امت این فریضه را انجام می دهد، این موضوع که در تفسیر المنار آمده است در جلسه آینده بیان می شود که نه تنها تعارضی میان دو آیه وجود ندارد بلکه می فرماید کدام افراد چه وظائفی دارند و مراتب آن چیست که بیان می شود.

آیت الله مجتهد شبستری در ابتدای سخنان خود دهه امامت و ولایت و آغاز سال تحصیلی حوزه های علمیه را تبریک و با اشاره به موضوع درس خارج فقه، فرمودند: بحث امربه معروف و نهی از منکر را می‌توان در چند هفته بیان کرد و پس از آن بحث اصلی با نظر سنجی دوستان انتخاب می‌شود.