‏فصل پنجم؛ سبک زندگی اقتصادی در اسلام

  • گفتار اول
  • سبک اقتصادی اسلام
  • در مکتب اسلام همانگونه که برای عبادات،‌ معاملات، وظایف فردی و اجتماعی و روابط بین‌الملل، مسایل سیاسی و فرهنگی توصیه شده و وظایف افراد در این مسایل مشخص شده، مسایل اقتصادی نیز در نظامی جامع و کامل ارائه شده است.هدف از نظام اقتصادی در اسلام اجرای عدالت است اجرای عدالت در اسلام هم شامل جمع آوری و اکتساب ثروت بوده و هم بر نحوه مصرف آن نظارت دارد تا اصل عدالت رعایت گردد.انباشت اموال و مصرف بی رویه اموال در اسلام نهی شده است و توصیه گردیده تمام آحاد امت اسلامی از مواهب الهی بهره‌مند شوند.
  • گفتار دوم
  • مسایل اقتصادی از دیدگاه اسلام
  • نقش اقتصاد سالم در سبک زندگی اسلامی
  • اسلام هر گونه نعمت مادی اعم از مال و ثروت را به منزله ستون فقرات جامعه اسلامی دانسته و آن را مایه قوام و استواری جامعه معرفی می‌نماید.هر فرد یا گروهی که از این مواهب اقتصادی بی‌بهره باشند در حقیقت ستون فقرات زندگی آنان شکسته و حیات آرامی نخواهند داشت.از این روست که استکبار جهانی در پی تحریم ملت‌ها برآمده تا تاب مقاومت شان را از دست بدهند،‌ مگر اینکه ایمان راسخ داشته باشند و فقر مالی سبب ضعف اراده آنان نشود.
  • رسول گرامی اسلام(ص) می‌فرمایند: «چقدر خوب است مال شایسته برای انسان شایسته، چه خوب است مالی که از حلال تامین شود و در راه حلال صرف شود، دارایی‌های حلال را مایه قوام جامعه دانستند.»
  • خداوند در قرآن می‌فرماید: «وَلاَ تُؤْتُواْ السُّفَهَاء أَمْوَالَكُمُ الَّتِي جَعَلَ اللّهُ لَكُمْ قِيَاماً؛ اموال یتیمان را که در اختیار شماست و خدا اموال را سبب برپایى زندگى شما مردم قرار داده است به کم خردانشان ندهید» از این آیه استنباط می‌شود که اموال مسلمانان برای عموم جامعه است و همچنین مال و ثروت باید سبب استحکام و قوام جامعه گردد.
  • جامعه اسلامی و بهره وری از اموال
  • بهره وری از مال نشانه‌ی‌ جوانمردی است چنانچه در روایات آمده است: برشما باد که از مال خود استفاده نمایید چرا که بهره وری از مال برای انسان کریم شرافت است و موجب  مستغنی شدن از افراد لئیم می شود. از منظر اسلام مسئله تولید مسئله بسیار مهمی است و انسان باید به اندازه برخورداری خود از مال دنیا دست به تولید بزند و نباید مال خود را راکد بگذارد.
  • گفتار سوم
  • نقش اقتصاد در سبک زندگی جامعه اسلامی
  • با توجه به متون دینی کسب مال باید از راه حلال باشد و خداوند در قرآن می فرماید: «ای مسلمانان اکل مال به باطل نکنید و از راه حلال مال به دست آورید نه از راه حرام» کسب مال از راه حرام مانند سرقت، تصرف عدوانی، کم فروشی و معامله ربوی و… حرام مسلم است و در قیامت مورد مؤاخذه شدید قرار می گیرد. تصرف و تجاوز به بیت المال از دیگر امور کسب حرام می باشد. درآمدهای عمومی از قبیل زکات، خمس، انفال، مالیات، جزیه، اموال موقوفه، عوارض شهرداری یا دیگر عوارض که به خزانه دولت واریز می شوند از بیت المال به شمار می آیند، که نگهداری آنها بر عهده نظام جمهوری اسلامی است. بیت المال در اختیار ولی فقیه و حاکم شرع  است و ایشان به بعضی ارگان ها اجازه حفظ و مصرف بیت المال را می دهند.
  • گفتار چهارم
  • سبک مصرف بیت المال
  • اجحاف و حیف و میل در بیت المال در نزد خداوند مغضوب است، کسانی که به بیت المال دست درازی کنند و در مصرف آن حیف و میل نمایند از سوی پروردگار به شدت مورد مؤاخذه قرار خواهندگرفت، زیرا بیت المال متعلق به کل افراد جامعه بوده و با تضییع بیت المال حقوق افراد جامعه ضایع می گردد.
  • حق الناس و مسئله قانونمندی
  • از روایات و متون دینی استفاده می شود که حق الناس بر حق الله مقدم است، زیرا خداوند رحمان شاید حق خود را بر بندگان ببخشاید اما بنا به فرموده خود خدا حق الناس را خواهد ستاند. روایتی از حضرت خاتم الانبیا که نظیر آن در نهج البلاغه و غرر الحکم منتسب به علی  نیز آمده که می فرماید: «جَعَلَ اللهُ سُبحانَهُ حُقوقَ عِبادِهِ مُقَدَّمَةً لِحُقوقِهِ؛ خداوند حق بندگان را مقدم بر حق خود قرار داده است.»
  • کسب های حلال و حرام
  • در دین اسلام برخی صنایع حلال و پاره ای از صنایع حرام است. امام صادق(ع) در روایتی صنایع حلال و حرام را  معرفی نموده و  می فرمایند: «آموزش و یادگیری صنایع حرام در شرع مقدس اسلام حرام است.» از منظر حضرت صادق(ع) کسب های حلال بدین شرحند: نویسندگی و خطاطی (البته نگارش متون حرام که موجب اضلال جامعه و گمراهی گردد حرام است) حسابداری و تجارت، مدیریت بازرگانی، زرگری و زین سازی (خودروسازی)، بافندگی، خیاطی، نقاشی و تصویرگری و مجسمه سازی مادامی که مجسمه ذی روح را نسازد از  صنایع حلال است.